Profesor biljne virologije Sead Šabanadžović među finalistima za jedno od najznačajnijih istraživačkih priznanja u Misisipiju

Prof. dr. Sead Šabanadžović, jedan od međunarodno priznatih stručnjaka u oblasti biljne virologije, izabran je među finaliste za 2026 Ralph E. Powe Research Excellence Award, prestižno priznanje koje dodjeljuje Mississippi State University (MSU) za izuzetna dostignuća u naučnoistraživačkom radu.

Ovo nije priznanje koje se dodjeljuje za jedan uspješan projekat ili jednu godinu rada. Powe Research Excellence Award namijenjena je etabliranim profesorima i istraživačima, a prilikom izbora vrednuje se njihov ukupni naučnoistraživački doprinos tokom karijere. Finalisti se biraju na nivou cijelog univerziteta iz konkurentnog procesa nominacija.

Od Univerziteta u Sarajevu do vrha američke akademske zajednice

Profesionalni i naučni put profesora Šabanadžovića posebno je interesantan nama u Bosni i Hercegovini.

Svoje akademsko obrazovanje započeo je na Univerzitetu u Sarajevu, gdje je 1989. godine završio studij poljoprivrede. Nakon kratkog profesionalnog angažmana u Crnoj Gori, obrazovanje nastavlja u Italiji, usmjeravajući svoju karijeru prema biljnoj virologiji.

Magistarski studij iz biljne virologije završio je 1993. godine na Mediterranean Agronomic Institute of Bari, a doktorat iz iste oblasti 1997. godine na University of Bari u Italiji. Nakon doktorata nastavio je istraživački i nastavni rad u Bariju, a 2003. godine odlazi u Sjedinjene Američke Države, gdje radi na University of California, Davis.

Godine 2004. pridružuje se Mississippi State Universityju, gdje će izgraditi impresivnu akademsku karijeru. Zvanje redovnog profesora dobio je 2012. godine, a danas je profesor u Department of Agricultural Science and Plant Protection.

Naučnik koji istražuje svijet virusa

U središtu naučnog rada profesora Šabanadžovića nalazi se virologija, posebno raznolikost, evolucija i taksonomija virusa.

Njegov istraživački rad obuhvata biljne viruse, viruse gljiva odnosno mycoviruse, virusnu biodiverzitet, evoluciju i odnose između virusa i njihovih domaćina. Poseban dio njegovog rada odnosi se na otkrivanje, karakterizaciju i klasifikaciju virusa, ogroman i još uvijek nedovoljno istražen „virusni svijet“.

Njegov značaj daleko prevazilazi laboratoriju i Mississippi State University.

Prof. Šabanadžović godinama ima važnu ulogu u International Committee on Taxonomy of Viruses (ICTV), međunarodnom tijelu odgovornom za klasifikaciju i nomenklaturu virusa. Bio je biran u Izvršni komitet ICTV-a, a obavljao je i funkciju predsjedavajućeg Fungal and Protist Virus Subcommittee.

Drugim riječima, riječ je o naučniku koji ne samo da istražuje viruse već učestvuje i u međunarodnim procesima kroz koje naučna zajednica određuje kako se novootkriveni virusi klasifikuju i imenuju.

Mnogo radova i hiljade citata

Brojke dodatno pokazuju razmjere njegovog naučnog doprinosa.

Mississippi State University je 2025. godine naveo da je profesor Šabanadžović autor ili koautor više od 135 recenziranih naučnih publikacija i 18 poglavlja u knjigama, te da su njegovi radovi do tada ostvarili preko 12.000 citata. Različite akademske baze daju različite brojke citiranosti, koje nastavljaju rasti.

Citiranost je jedan od važnih pokazatelja utjecaja naučnog rada: ona pokazuje koliko su drugi istraživači koristili i citirali određena istraživanja u vlastitim naučnim publikacijama.

Posebno je značajan njegov doprinos radu „Virus taxonomy in the age of metagenomics“, objavljenom u časopisu Nature Reviews Microbiology. Mississippi State University opisao je taj rad kao doprinos konceptualnoj promjeni načina na koji se virusi klasifikuju u eri savremenih molekularnih metoda. Za taj rad Šabanadžović je dobio i MAFES Outstanding Scientific Publication Award.

Niz priznanja za naučnu izvrsnost

Finale za Powe Award nije izolovan uspjeh, nego nastavak dugogodišnjeg priznanja njegovog rada.

Među priznanjima koja je tokom karijere dobio nalaze se 2025 Excellence in Research Faculty Award, 2025 Superior Faculty Award – Research, 2021 Research Award of Merit, MAFES Outstanding Scientific Publication Award, kao i raniji Superior Faculty Award za međunarodni doprinos. Uz to, u više mandata biran je na odgovorne funkcije unutar International Committee on Taxonomy of Viruses.

Posebno je zanimljivo da ga je MSU prilikom dodjele Excellence in Research Faculty Award 2025. opisao kao globalnog eksperta u virologiji.

Zašto je Powe Research Excellence Award toliko značajna?

Ralph E. Powe Research Excellence Award nosi ime Ralph E. Powea, alumniste Mississippi State Universityja i dugogodišnjeg potpredsjednika univerziteta za istraživanje.

Za razliku od nagrada koje vrednuju samo rezultate ostvarene tokom prethodne godine, ovo priznanje posmatra cjelokupna dostignuća istraživača tokom njegove akademske karijere. Kandidat mora imati najmanje pet godina rada na Mississippi State Universityju, a izbor se vrši na univerzitetskom nivou. Dobitnik dobija i istraživački grant.

Zbog toga već samo biti izabran među finaliste predstavlja veliko priznanje.

MSU je jedan od velikih američkih istraživačkih univerziteta, sa istraživačima iz velikog broja disciplina. Finalista za Powe Award, dakle, nije izabran samo među kolegama iz biljne patologije, biologije ili poljoprivrednih nauka, nego ulazi u vrlo uzak krug naučnika čiji je cjelokupni istraživački doprinos prepoznat na nivou univerziteta.

A sve je počelo u Sarajevu

Možda je za nas najljepši dio ove priče činjenica da profesor Šabanadžović nikada nije zaboravio gdje je napravio svoje prve akademske korake.

Kada je ranije dobio priznanje za izvrsnost u naučnoistraživačkom radu na Mississippi State Universityju, njegov matični Poljoprivredno-prehrambeni fakultet Univerziteta u Sarajevu prenio je njegovu poruku:

„U ovoj nagradi ima UNSA i PPF.“

Fakultet je tada podsjetio da je upravo u Sarajevu napravio prve korake u naučnoistraživačkom radu.

Od Sarajeva, preko Barija i University of California, Davis, do profesorske pozicije i međunarodno prepoznatog istraživačkog rada na Mississippi State Universityju, karijera prof. dr. Seada Šabanadžovića lijep je primjer koliko daleko mogu doseći znanje, posvećenost nauci i decenije ozbiljnog istraživačkog rada.

Čestitke prof. dr. Seadu Šabanadžoviću na izboru među finaliste za 2026 Ralph E. Powe Research Excellence Award i na izuzetnom doprinosu svjetskoj nauci.

A nama još jedan podsjetnik da iz Bosne i Hercegovine potiču naučnici čiji rad danas doprinosi pomjeranju granica znanja na nekim od vodećih svjetskih istraživačkih institucija.